
Tepebaşı beton delme işlerimizin çoğu, bir binanın içinden geçecek tesisat hattı için açılan deliklerdir: yangın suyu kolonu, havalandırma kanalı, kablo tavası ve tavana asılacak her şeyin askı noktası. Delik döşemeden, perde duvardan ya da kirişten geçer; yerini ve ölçüsünü ise o hattı döşeyecek mekanik ya da elektrik ekibinin paftası belirler.
Tepebaşı'nda karşımıza çıkan yapılar
Tepebaşı Belediyesi 1993'te ilk kademe belediyesi olarak kurulmuş, 2008'de ilçe belediyesi statüsüne geçmiş; Çukurhisar ve Muttalip, ardından Gündüzler belediyeleri kaldırılarak ilçeye bağlanmıştır. Yani ilçe, sık yapılaşmış kent mahalleleriyle merkezden uzakta kalan yerleşimleri bir arada taşır.
Gelen işler de bu karışıklığı izler. Çok katlı konut bloğunda, iş merkezinde ya da kamu binasında delik çoğu zaman bir tesisat projesine bağlıdır ve aynı katta birden fazla ekip çalışır. Atölye, depo ya da tek katlı bir işletme binasından gelen çağrıda ise genellikle tek bir hat ve birkaç delik vardır. Ofisimiz de Tepebaşı'nda, Hoşnudiye Mahallesi'ndedir; ilçenin iki ucundaki işe de keşfe aynı yerden çıkarız.
Matkap deliği ile karot deliği
Beton delme dendiğinde iki farklı iş anlaşılabilir. Birincisi küçük çaplı deliktir: askı çubuğu, dübel, kimyasal ankraj ya da konsol bağlantısı için matkapla açılır. İkincisi tesisat geçişidir: borunun, kanalın ya da tavanın sığacağı iri delik, elmas uçlu karot makinesiyle betondan silindir bir parça çıkarılarak açılır.
Hangisinin gerektiğini delikten geçecek şey belirler. Bir tavan boyunca dizilen yüzlerce askı noktası matkap işidir; bir kolonun döşemeden inmesi ise karot. Aynı şantiyede ikisi çoğu zaman yan yana yürür. Ankraj deliğinde çapı ve derinliği kullanılacak ürün belirler; Eskişehir kimyasal ankraj işleri bu yüzden kendi düzeniyle yürür.
Asma tavan üstünde seri askı noktaları
Koridor ve ofis katlarında tavanın üstü kalabalıktır. Sprinkler borusu, havalandırma kanalı, kablo tavası ve asma tavanın kendi taşıyıcısı aynı döşemeye asılır. Her ekip kendi askı hattını işaretler; biz bu işaretleri tavan boyunca sırayla deleriz.
Seri delikte asıl dikkat, işaretlerin birbirine karışmamasıdır. Elektrikçinin askısıyla mekanikçinin askısı birkaç parmak aralıkla yan yana düşebilir. Tavan askı ve dübel delikleri açılırken hangi işaretin kime ait olduğu tavanda renkle ya da harfle ayrılırsa, delik sonradan yanlış hatta kullanılmaz.
Şaftta kat kat inen yangın kolonu
Yangın suyu kolonu ya da sprinkler ana borusu, şaft içinde en üst kattan aşağıya iner ve her döşemeyi aynı eksende geçer. Deliklerden biri ekseninden kayarsa boru o katta dirsek ister. Bu yüzden ekseni yalnızca bir katta değil, en üstte ve en altta ayrı ayrı ölçeriz; ara katlardaki işaretler bu iki noktaya göre kontrol edilir.
Kat içinde branşlar tavanın hemen altında yürür. Sprinkler ve yangın tesisatı geçişleri içinde en çok konuşulan an, branşın önüne kiriş çıktığı andır: boru ya aşağı kıvrılıp kirişin altını takip eder ya da kirişte açılan bir geçişten karşıya ulaşır.
Bodrum perdesinden giren hat
Bina dışından gelen su, yangın ya da enerji hattı çoğunlukla bodrumdaki perde duvardan içeri girer. Bu perdeler üst katlardaki duvarlardan kalındır; delik uzar, makinenin rayı sağlam bir yüze oturtulmadıkça uç yön değiştirebilir. Delik iki yüzde ayrı işaretlenir, ilerleme kesite göre yavaşlatılır.
Perdenin dış yüzünde toprak, yalıtım ya da drenaj katmanı olabilir; dış tarafa ulaşmadan önce o yüzün nasıl kapatılacağı tesisat ekibiyle konuşulur. Bodrum girişleri, kalın kesitte beton delme gerektiren işlerin başında gelir.
Pano odasına giren kablo tavası
Elektrik tarafında deliklerin yoğunlaştığı yer, ana panonun bulunduğu oda ve ondan katlara çıkan dikey güzergâhtır. Tava, bara ya da kalın kablo demetleri bu odanın duvarından ya da döşemesinden geçer. Delik ölçüsü tavanın genişliğinden ve ileride eklenecek kablolar için bırakılan yedek paydan çıkar; bu payı elektrik ekibi verir.
Pano odasında çoğu zaman enerjisi olan bir hattın yanında çalışırız. Hattın durumunu elektrik sorumlusundan öğrenir, karotun suyunun panoya ya da kablo kanalına ulaşmayacağı bir düzen kurarız. Gerekirse o noktada suyun yönü değiştirilir ya da delik kademeli açılır. Zayıf akım, kamera ve yangın algılama kabloları da aynı güzergâhı kullanır; kablo tavası ve bara geçişleri planlanırken onların deliği ayrı tutulur ya da ortak geçişte yerleri baştan ayrılır.

Kablo tavası ile kanal aynı kirişin önünde
İş merkezi ve ofis katlarında sık görülen bir düğüm, elektrik tavası ile havalandırma kanalının aynı kirişe gelmesidir. Kanal iri olduğu için kirişin altından dolaşmak tavan kotunu düşürür; tava ise kirişi geçmek ister. İki ekibin işareti kirişte yan yana durduğunda arada kalan beton çok azalabilir.
Bu noktada üç ekiple birlikte tavanın altına çıkarız. Seçenekler genelde ikidir: hatlardan biri kot değiştirir ya da delikler arasında yeterli beton kalacak biçimde yeniden dizilir. Kirişten geçilip geçilemeyeceğine ve delikler arasındaki aralığa statik projeyi hazırlayan mühendis karar verir. Biz o kirişin bütün işaretlerini tek bir çizimde toplar, sırayı buna göre kurarız. Tava genişliği kesinleşmeden kanal deliği açılırsa elektrik tarafına yer kalmayabilir; o yüzden önce ölçüsü belli olan hat delinmez, önce ölçülerin hepsi masaya konur. Benzer bir delik çakışmasında da yol aynıdır: önce çizim, sonra matkap.
Ölçüye gelince
Tesisat paftası betonun projedeki hâlini gösterir, sahadaki hâlini değil. Ölçüyü elemanın üstünde aldığımızda bazı farklar çıkar ve deliğin yerini bunlar değiştirir.
- Döşeme üst kotu kat içinde birkaç santim değişebilir; şap gelmeden açılan delikte bu fark kılıf boyuna yansır.
- Perde ya da kiriş, projedeki aksından biraz kaymış olabilir; aks ölçüsüyle verilen delik bu durumda kiriş kenarına düşer.
- Döşeme kalınlığı yer yer projedekinden farklı çıkabilir; uç boyu ve kılıf ölçüsü buna göre seçilir.
- Kaba inşaattan kalan kalıp tahtası, unutulan bir kılıf ya da sonradan dökülen bir kot farkı, işaretin altında beklenmedik bir yüzey bırakabilir.
Bu farkları keşifte ölçer, işareti ekiple birlikte düzeltiriz. Betona gömülmesi unutulmuş bir kılıfın yerine sonradan geçiş açmak da bu tür farklardan biridir; deliğin yeri o katın tesisat güzergâhına göre yeniden belirlenir.
Demirin, kirişin ve dişli döşemenin içinden
Ekibimizde donatı tarama cihazı var. Delik açılacak noktanın çevresini tarar, demirin geçtiği çizgileri betonun yüzüne işaretleriz. Çoğu durumda delik biraz kaydırılarak iki çubuğun arasına alınır; kayan deliğin hattın güzergâhına uyup uymadığına tesisat ekibiyle birlikte bakılır. Cihaz sık donatıda ve derinde kalan çubukta zayıf okur; bunu keşifte açıkça söyleriz. Donatı taraması ve delik işaretleme sonucu, deliğin son yerini kâğıda değil betonun yüzüne yazar.
Kirişten geçiş ayrı bir durumdur; kirişin hangi bölgesinden ve hangi ölçüde geçileceğini mühendis belirler. Kirişten tesisat geçişi istendiğinde mühendisin çizimi olmadan işe başlamayız. Asmolen ya da nervürlü döşemede ise delik, dolgu bloğunun üstüne alınabildiğinde rahat ilerler; dişe denk gelen delik taşıyıcı bir parçayı keser.
Dolu binada tesisat yenilenirken
Kullanılan bir iş merkezinde ya da kamu binasında tesisat yenilenirken delik sırası şantiyedekinden farklı kurulur. Önce hangi katın, hangi mahallin hangi saatte boşaltılabileceği öğrenilir. Eski hat sökülmeden yenisinin deliği açılacaksa, eski borunun ya da kablonun deliğe ne kadar yakın olduğuna bakılır.
Karotun soğutma suyu ve tozu, alttaki ya da yandaki mahalli etkileyebilir. Su toplanır, çalışma noktası kapatılır, delik bitince alttan düşecek parça için yer hazırlanır. Kullanımdaki binada tesisat yenileme işlerinde mesai saatleri de bu sıraya göre konuşulur.

Yangın bölmesinden geçen delik
Katlar arasındaki döşeme ya da bir şaftın duvarı çoğu binada yangın bölmesidir. Hat yerine oturduktan sonra deliğin etrafında kalan boşluğu yangına dayanıklı malzemeyle kapatmayı da üstleniyoruz. Kullanılacak malzeme, delikten geçen parçanın plastik, metal ya da kablo demeti olmasına ve tesisat projesinin o duvar veya döşeme için yazdığı koşula göre değişir. Bu yüzden böyle bir noktadaki deliği, kapatma için bırakılacak aralığı baştan düşünerek açarız.
Tepebaşı keşfi ve teklif
Elinizde bir tesisat paftası ya da ekiplerin delik listesi varsa bize gönderin. Listede her deliğin hangi hatta ait olduğu, hangi elemandan geçeceği, en yakın akstan ölçüsü ve geçecek parçanın dış ölçüsü yazsın; eksik satırları keşifte birlikte tamamlarız. Keşif ücretsizdir, teklif yazılı verilir ve işin sonunda yazılı garanti veririz. Ekibimiz sigortalıdır; gerekli belgeleri keşif sırasında gösteririz. Telefon hattımıza 7/24 ulaşabilirsiniz.
Ücreti hangi kalemlerin değiştirdiğini Eskişehir karot fiyatları sayfasında bulabilirsiniz. Tepebaşı dışındaki işler için Eskişehir beton delme ve Odunpazarı beton delme sayfalarına bakabilirsiniz.
Kısa sorular
Şantiyede yalnızca birkaç delik kaldıysa çağırabilir miyim?
Çağırabilirsiniz. Kaba inşaatın sonunda geriye kalan birkaç geçiş için de keşfe gelir, her birinin yerini ve geçecek hattı ekiple birlikte kontrol ederiz. Aynı katta başka eksik varsa bunu da o ziyarette not almak işi toplu bitirmeyi sağlar.
Delik ölçüsünü karotçu usta mı belirler?
Hayır. Ölçü, geçecek borunun, kanalın ya da tavanın dış ölçüsünden ve kılıf ya da yalıtım için bırakılan paydan çıkar. Bunu ilgili tesisat ekibi verir; biz o ölçüye uygun ucu seçer ve deliği açarız.
Merkez dışındaki mahallelere de keşfe çıkıyor musunuz?
Evet, ilçenin kent dışında kalan mahallelerindeki atölye, depo ve işletme binalarına da gidiyoruz. Keşif öncesinde yapının yerini ve delinecek elemanı telefonda öğrenmemiz hazırlığı kolaylaştırır.
Kaynak: Tepebaşı Belediyesi'nin kuruluşu (1993 ilk kademe, 2008 ilçe belediyesi) ve bağlanan belde belediyeleri için Sayıştay'ın Eskişehir Tepebaşı Belediyesi için yayımladığı 2018 mali yılına ait düzenlilik denetim raporu, "Kamu İdaresi Hakkında Bilgi" bölümü (sayistay.gov.tr).
Bu bölgede sunulan hizmetler
- Sprinkler ve Yangın Hattı Geçişleri İçin Beton DelmeSprinkler ana hattı, branşları ve yangın dolabı hattının döşeme, perde ve şafttan geçişi için açılan delikler; hat kotu ve kılıf payı kararları.
- Havalandırma Kanalı ve Şaft Geçişleri İçin DelikHavalandırma, egzoz ve taze hava kanallarının döşeme, perde ve şaft geçişleri için karotla açılan delikler; delik ölçüsü, şaft ekseni ve karot parçasının indirilmesi.
- Kablo Tavası, Bara ve Zayıf Akım Geçişleri İçin DelikKablo tavaları, bara kanalları ve zayıf akım hatlarının perde, döşeme ve pano odası duvarlarından geçişi için açılan delikler.
- Tavanda Seri Delik: Tesisat Askıları ve Dübel DelikleriTesisat askıları, sprinkler askıları ve tava taşıyıcıları için beton tavana çok sayıda dübel deliği açılması.
- Kalın Kesitte Beton Delme: Radye, Perde ve Kalın DöşemeRadye temel, kalın perde ve kalın döşemelerde pompa, jeneratör ve ana dağıtım hatlarının geçişi için uzatmayla ilerleyen uzun delik açılması.
- Donatı Taraması ve Delik Yeri İşaretlemeDelik listesindeki yerlerin delmeye başlamadan cihazla taranması, bulunan demir hatlarının beton yüzeyine çizilmesi ve delik merkezinin aks ve kottan işaretlenmesi.
