
Eskişehir beton kırma işlerinde bizim karşılaştığımız soru çoğu zaman bir tesisat hattıyla başlar: yeni bir hat için zeminde kanal açılacak, yetmeyen bir şaft büyütülecek ya da eski bir boru betonun içinden çıkarılacak. Sahaya vardığımızda çoğunlukla elinde işaretli paftayla bekleyen bir tesisat ustası, zemine tebeşirle çizilmiş bir güzergâh ve o güzergâhın altında ne olduğunu kimsenin tam bilmediği bir beton buluruz.
Kırılacak betonun içinden geçen hatlar
Kırıcının ucu betona değmeden önce o parçanın içinden neyin geçtiğini bilmek gerekir. Şap ve dolgu betonu içinde elektrik boruları, yerden ısıtma serpantini, eski sıhhi tesisat boruları ve zayıf akım kabloları sık çıkar. Taşıyıcı döşemede ise donatı ve bazen döküm sırasında bırakılmış kılıflar bulunur.
Bu yüzden kırım alanı önce paftadan, sonra sahada işaretlenir. Vema Teknik ekibinde donatı ve gömülü metal arayan bir tarama cihazı var; kırım sınırını çizmeden önce bu cihazla alanı geziyoruz. Cihaz plastik boruyu her zaman göstermez, bu nedenle hattın güzergâhını bilen tesisat ustabaşının da işaretleme sırasında yanımızda olmasını isteriz. Taramanın neyi gösterip neyi göstermediğini donatı taraması ve delik işaretleme sayfasında ayrıca anlattık.
Enerjili bir hattın geçtiği bilinen alanda, elektrik ekibi hattı kesip kilitlemeden kırıcı çalıştırılmaz. Su ve ısıtma hatlarında da vana kapatılır, hattın boşaltıldığı teyit edilir. Bu kontrolü tesisatın sahibi olan ekip yapar; biz kırıma onların haberiyle başlarız.
Zemin betonunda yeni hat için kanal
Kullanımdaki bir binaya yeni bir besleme hattı, bir yangın hattı kolu ya da kablo güzergâhı eklenince en sık yapılan iş zeminde kanal açmaktır. Kanalın iki kenarı önce kesimle sınırlanır, ardından aradaki beton kırıcıyla alınır. Kenar kesimle çizildiğinde kırım kanalın dışına taşmaz, yandaki kaplama ve şap çatlamaz; kesim tarafı için Eskişehir beton kesme sayfasına bakabilirsiniz.
Kanalın genişliği ve kotu, içine yerleşecek hattın cinsinden gelir. Tek boru mu, kılıflı mı, yanına ikinci bir hat eklenecek mi; bunu mekanik ekip söyler. Bizim istediğimiz, kanal güzergâhının bir kez çizilip sabitlenmesidir. Kırım başladıktan sonra güzergâh değişirse, açılmış kanal ya kapatılır ya da boşa kalır.

Şaftı ve döşeme boşluğunu büyütmek
Tesisat yenilemelerinde mevcut şaft yeni kanal ya da boru demetine dar gelebilir. Böyle bir durumda boşluğun kenarı kırılarak büyütülür. Döşeme taşıyıcı olduğu için boşluğun yeni sınırını ve kenara eklenecek donatıyı statik projeyi hazırlayan mühendis belirler; biz işaretlenen sınırın içinde çalışırız.
Kalın döşemede ve perdede kırıcıyı doğrudan dayamak yerine, sınır boyunca yan yana karot delikleri açıp aradaki köprüyü kırmak daha kontrollü bir yoldur. Böylece titreşim alttaki kata ve komşu elemana daha az geçer, kenar düzgün kalır. Delik dizisinin açıldığı kalın kesitlerle ilgili ayrıntılar kalın kesitte beton delme sayfasında; şaftın kat kat aynı eksende tutulması ise havalandırma kanalı ve şaft delikleri sayfasında.
Şaft büyütme işinde kat sırası önemlidir. Üstte kırılan parça alttaki açık boşluğa düşebilir; bu nedenle alt kattaki boşluk önce kapatılır ya da korunur, kırım sırası buna göre konuşulur.
Yangın hattı ile kablo kanalı aynı açıklıkta
Zeminde ya da şaftta açılan bir açıklık genellikle tek bir hatta kalmaz. Sprinkler kolonu için genişletilen bir boşluğa elektrik ekibi kablo tavasını da geçirmek ister; zemindeki kanala zayıf akım kablosu eklenmek istenir. İki hat aynı yeri paylaşacaksa, kırım ölçüsü de iki hatta göre belirlenir ve sonradan ikinci bir kırım gerekmez.
Burada önerimiz basit: kırım tarihinden önce mekanik ve elektrik ekibi aynı paftanın üzerinde açıklığı birlikte işaretlesin. Yangın hattının yeri ve aralığı kendi kurallarıyla belirlenir; kablo tavası ise onun yanında, karışmayacak biçimde yer alır. İki hattın geçiş ayrıntıları için sprinkler ve yangın tesisatı geçişleri ile kablo tavası ve bara geçişleri sayfalarına göz atabilirsiniz.
Açıklık bir yangın bölmesinden geçiyorsa, hatlar yerleştikten sonra kalan boşluğun yangın durdurucu ile kapatılması gerekir. Vema Teknik bu kapatmayı da yapıyor; kullanılacak ürün, boşluktan geçen borunun ya da kablonun türüne ve o duvarın veya döşemenin taşıması istenen dayanıma bakılarak kararlaştırılır.
Ölçüye gelince
Kırım işinde paftadaki kalınlık ile sahada çıkan kalınlık her zaman tutmaz. Eski binalarda tadilat sırasında üst üste dökülmüş şaplar, beklenenden kalın bir dolgu ya da altında ikinci bir beton katmanı görülebilir. Kot farkı da sık çıkar: aynı katta bir oda ile koridor arasındaki seviye farkı, kanalın derinliğini değiştirir.
Bu nedenle keşifte küçük bir kontrol noktasında kalınlığa bakmak isteriz. Kontrol noktası tesisat ekibinin işaretlediği güzergâh üzerinde, hat geçmeyen bir yerde seçilir. Ölçüler bilindiğinde kırım süresi ve çıkacak moloz daha doğru tahmin edilir; teklif de buna göre yazılı verilir.
Döşemenin asmolen ya da nervürlü olduğu yerlerde kırım ayrı bir dikkat ister. Bu döşemelerde dolgu bloklarının arasında ince nervürler taşıyıcıdır; kırımın bir nervüre denk gelmesi istenmez. Kanal ya da boşluk güzergâhı mümkünse blok hizasında tutulur. Bu döşeme tipinde nervürün nasıl bulunduğunu asmolen döşemede delik yazısında anlattık.
Bir başka durum da döküm sırasında unutulmuş ya da kayan kılıftır. Kılıf olması gereken yerde değilse ilk akla gelen kırımdır; ancak çoğu zaman yeni bir karot deliği daha az zarar verir. Bunu dökülmüş betonda unutulan kılıf yazısında örneklerle anlattık.
Kırıcı çalışırken yandaki ekipler
Şantiyede kırım, başka ekiplerin çalıştığı bir alanda yapılır. Toz, elektrik panolarına, montajı biten cihazlara ve boyası yapılmış yüzeylere zarar verebilir. Bu yüzden kırım alanı naylon perdeyle ayrılır, yakındaki pano ve cihazların üstü örtülür. Kuru kırımda toz emişli süpürge, uygun yerlerde su ile bastırma kullanılır.
Gürültü ve titreşim de ekiplerin sırasını etkiler. Altta tavan montajı yapan bir ekip varsa, kırım saatinde o alandan çekilmesi gerekir. Elektrik ekibi pano montajındaysa toz perdesinin yeri onlarla birlikte seçilir. Kullanımdaki binalarda ise kırım için uygun saatleri bina yönetimi ve orada çalışanlar belirler; tesisat yenilemesi katlara bölünerek yürütülür.

Betona gömülü eski boru ve kanal
Tesisat yenilemelerinde bir başka kırım nedeni, artık kullanılmayan bir borunun ya da kablo kanalının betondan çıkarılmasıdır. Eski hat çoğu zaman yerinde bırakılabilir; ama yeni hattın aynı güzergâhtan geçmesi gerekiyorsa ya da eski boru sızdırıyorsa çıkarılması istenir. Bu durumda kırım, borunun iki yanında dar bir şerit hâlinde ilerler ve boru parçalar hâlinde alınır.
Eski hattın gerçekten boş olduğu kırımdan önce kontrol edilir. Kapatılmış sanılan bir su hattının hâlâ basınçlı olması ya da iptal edildiği düşünülen bir kablonun bir panodan beslenmesi sahada karşılaşılan durumlardır. Hattın iki ucunu bilen ekip, kırım sırasında yakında bulunur.
Taşıyıcı bir elemanda kırım donatıya ulaşırsa, donatı kendiliğinden kesilmez. Donatının korunup korunmayacağına ve gerekiyorsa nasıl tamamlanacağına statik projeyi hazırlayan mühendis karar verir; bu sırada iş o noktada bekler.
Kırım, kesim ya da delik
Her açıklık kırımla açılmak zorunda değildir. Yuvarlak bir boru geçişi için karot deliği, düz kenarlı bir açıklık için kesim, düzensiz bir alanın ya da şapın alınması için kırım genellikle doğru yoldur. Çoğu işte bu üçü birlikte kullanılır: kenar kesilir, köşelere delik açılır, ortası kırılır.
Seçimi belirleyen, açıklığın içinden geçecek hat ve elemanın kalınlığıdır. Bir kablo tavası için dikdörtgen bir geçiş isteniyorsa kırım yerine kesim daha temiz bir kenar bırakır. Tek bir sprinkler borusu için ise kırım gereksiz bir zarardır; burada karot deliği yeterli olur.
Hattın yerleşmesi ve açıklığın kapanması
Kırım bittiğinde iş tesisat ekibine geçer; açıklığı kapatmak için acele edilmez. Boru ya da kablo yerleştirilir, gerekiyorsa basınç ve süreklilik kontrolü yapılır. Ardından kanal ya da boşluk betonla veya tamir harcıyla kapatılır. Bu sıranın atlanması, kapanmış bir kanalın sızdırma ya da arıza yüzünden yeniden kırılmasına yol açabilir.
Moloz torbalanır ve şantiyede belirlenen toplama noktasına taşınır. Molozun binadan nasıl çıkacağını, asansör ya da merdiven korumasını keşifte konuşuruz. Kapatma işini kimin yapacağı da teklifte açıkça yazar; böylece kırım sonrası boş kalan bir kanal ortada kalmaz.
Eskişehir'de kırım işi için keşif
Eskişehir'in merkez ilçeleri Odunpazarı ve Tepebaşı'nda hem yeni şantiyelerde hem de kullanımdaki binalarda bu tür kırım işleri yapıyoruz; ilçelerdeki işler için Odunpazarı beton delme ve Tepebaşı beton delme sayfaları da açık. Keşif ücretsizdir. Ekibimiz sigortalıdır, iş için gerekli belgeler hazırdır, garanti yazılı verilir. Mesai saatleri dışında da telefon hattımız açıktır.
Eskişehir beton kırma fiyatı da ücreti de tek bir birim fiyatla verilmez. Kırılacak elemanın cinsi, kalınlık, içinden geçen hatlar, toz ve gürültü kısıtı ile molozun yolu teklifi belirler. Delme ve kesim işleriyle birlikte fiyatın neye göre oluştuğunu Eskişehir karot fiyatları sayfasında bulabilirsiniz. Kırım yerine yalnızca delik açmanın yeteceği işler için Eskişehir beton delme sayfasına bakın.
Kısa sorular
Kanal açmak yerine boruyu yüzeyden götürmek olmaz mı?
Bazı yerlerde olur; teknik hacimlerde ve tavan arasında hatlar çoğu zaman yüzeyden gider. Zeminden geçmesi gereken hatlarda ise kanal açmak gerekir. Bu karar mekanik ya da elektrik projesindedir; biz projedeki güzergâha göre çalışırız.
Kırım sırasında alt kattaki tavana zarar gelir mi?
Riski azaltmak için kırımı sınırlı alanda yapar, kalın elemanda önce delik dizisi açarız. Alt katta asma tavan ya da cihaz varsa önceden korunur ya da o alan boşaltılır.
Keşfe gelirken neyi hazırlamalıyım?
Kırılacak alanın paftası ya da fotoğrafı, içinden geçmesi beklenen hatlar ve yeni hattın cinsi yeterlidir. Paftayı ve fotoğrafları WhatsApp hattına ya da iletişim formuna eklemeniz yeterli.
Bu bölgede sunulan hizmetler
- Sprinkler ve Yangın Hattı Geçişleri İçin Beton DelmeSprinkler ana hattı, branşları ve yangın dolabı hattının döşeme, perde ve şafttan geçişi için açılan delikler; hat kotu ve kılıf payı kararları.
- Havalandırma Kanalı ve Şaft Geçişleri İçin DelikHavalandırma, egzoz ve taze hava kanallarının döşeme, perde ve şaft geçişleri için karotla açılan delikler; delik ölçüsü, şaft ekseni ve karot parçasının indirilmesi.
- Kablo Tavası, Bara ve Zayıf Akım Geçişleri İçin DelikKablo tavaları, bara kanalları ve zayıf akım hatlarının perde, döşeme ve pano odası duvarlarından geçişi için açılan delikler.
- Tavanda Seri Delik: Tesisat Askıları ve Dübel DelikleriTesisat askıları, sprinkler askıları ve tava taşıyıcıları için beton tavana çok sayıda dübel deliği açılması.
- Kalın Kesitte Beton Delme: Radye, Perde ve Kalın DöşemeRadye temel, kalın perde ve kalın döşemelerde pompa, jeneratör ve ana dağıtım hatlarının geçişi için uzatmayla ilerleyen uzun delik açılması.
- Donatı Taraması ve Delik Yeri İşaretlemeDelik listesindeki yerlerin delmeye başlamadan cihazla taranması, bulunan demir hatlarının beton yüzeyine çizilmesi ve delik merkezinin aks ve kottan işaretlenmesi.
