İçeriğe atla
0532 659 32 46

Havalandırma Kanalı ve Şaft Geçişleri İçin Delik

Havalandırma, egzoz ve taze hava kanallarının döşeme, perde ve şaft geçişleri için karotla açılan delikler; delik ölçüsü, şaft ekseni ve karot parçasının indirilmesi.

Havalandırma Kanalı ve Şaft Geçişleri İçin Delik

Havalandırma, egzoz ve taze hava kanalları betonu üç yerde geçer: döşemeden inen yuvarlak kanallarda, şaft tabanında kat kat açılan deliklerde ve dışarıya ya da şafta çıkan egzoz hatlarının perde geçişlerinde. Üçünde de deliğin yerini kanal güzergâhı, ölçüsünü kanalın dış ölçüsü belirler.

Delik ölçüsü kanal ölçüsü değildir

Paftada kanal için yazan ölçü iç ölçü olabilir. Delik ise kanalın dış ölçüsüne, varsa yalıtım kalınlığına ve kanalı delikten geçirecek montaj boşluğuna göre seçilir. Bu üçü toplanmadan delik açılırsa kanal ya geçmez ya da yalıtım delikte ezilir.

Ölçüyü kanalı monte edecek ekipten alırız. Kanal sahaya gelmişse bir parçayı ölçmek en sağlam yoldur. Aynı binada birkaç farklı kanal ölçüsü varsa her ölçü için ilk delik açıldıktan sonra kanal parçası denenir, seri ondan sonra sürdürülür.

Kanal cinsi deliği nasıl değiştirir

Spiral sac kanal sert ve düzgündür; delikten itilirken eğilmez, bu yüzden en az payı isteyen kanal odur. Dışı yalıtım şiltesiyle sarılmış kanalda delik, yalıtımın kalınlığına ve kanalın sargılı hâlde delikten geçirilmesine göre büyür. Esnek kanal bir döşemeden geçecekse geçiş genellikle sac bir manşonla yapılır; o zaman deliği manşonun dış ölçüsü belirler.

Mutfak ve otopark egzozu gibi hatlarda kanalın dışına ek bir kaplama gelebilir. Kaplamanın delikten geçip geçmeyeceğini, yoksa delik kenarında mı biteceğini kanal ekibine sorarız; iki durumda çıkan delik ölçüsü farklıdır.

Çatı döşemesinde çalışan büyük çaplı karot makinesi; arkada havalandırma üniteleri

Delik yeri işaretlenirken donatı

Kanal deliği bir boru deliğinden çok daha geniştir ve döşemedeki donatı ağının iki çubuğu arasına sığması zordur. İşaretlenen noktayı delmeden önce tarama cihazıyla kontrol eder, çubukların yerini betonun yüzüne çizeriz. Kanal güzergâhı izin veriyorsa delik birkaç santim kaydırılır ve çubuklar kurtarılır.

Kaydırma yetmezse kesilecek çubuk projeyi hazırlayan mühendisle birlikte belirlenir; delik çevresinde ek bir işlem gerekip gerekmediği de o konuşmada ortaya çıkar. Taramanın neyi gösterip neyi gösteremediği donatı taraması ve delik işaretleme sayfasında anlatılıyor.

Yuvarlak kanal: tek parça karot

Yuvarlak kanal için delik tek bir karotla açılır. Karot ucu betonu halka şeklinde keser, ortada kalan silindir parça olarak çıkar. Bu yöntemde delik kenarı düzgün kalır ve kanal ile beton arasındaki boşluk her yerde aynı olur.

Kanal deliği gibi geniş bir delikte makinenin sağlam sabitlenmesi gerekir. Döşemede makine tabanı betona dübelle bağlanır; tavana doğru delmede ayrıca destekli kurulum yapılır. Makine yeri delik eksenine göre seçildiği için delik çevresinde bir çalışma alanı açık bırakılır, malzeme ve iskele kenara alınır.

Şaft tabanında kat kat aynı eksen

Şaftlarda kanal katları dikey olarak geçer ve her döşemede aynı eksende bir delik ister. Eksen en üst kattan aşağıya indirilir; katlar arasında kayma varsa delik açılmadan önce görülür. Kaymanın kanala ek parça ile mi, delik yerini kaydırarak mı çözüleceğine mekanik ekip karar verir.

Şaft tabanında karot parçası alttaki kata düşer; her katta alt taraf bu nedenle kapatılır ve parça için bir tutma düzeni kurulur. Katlar sırayla delinir; şaftın içinde aynı anda iki katta çalışılmaz.

Damper gelecek geçiş

Bazı kanal geçişlerinde delik içine ya da hemen yanına bir damper gelir. Damperin gövdesi kanaldan büyük olabilir ve montaj için çevresinde pay ister; delik bu gövdeye göre açılır, kanala göre değil.

Damper döşemede ise gövdenin döşemenin içinde mi kalacağı, yoksa alt yüzden mi sarkacağı delik derinliği boyunca aynı ölçüyü korumayı gerektirir. Perde duvarda ise damperin hangi yüzde duracağı delik eksenini etkiler; eksen perdenin ortasında değil, gövdenin oturacağı yüze göre işaretlenir. Bir de bakım konusu var: damperin mekanizmasına ileride servis kapağından ulaşılacaksa delik o kapağın açılacağı tarafa göre hizalanır, kapak bir kirişe ya da tavana denk gelmez.

Dikdörtgen kanal

Dikdörtgen kanal için açıklık tek karotla açılamaz. Açıklık, kanal ve flanş ölçüsüne göre yan yana dizilen deliklerle oluşturulur; deliklerin dizilişi ve köşelerin nasıl temizleneceği kâğıt üstünde çizilir. Dizilişin nasıl çizildiği ve köşedeki kavisin neden kaldığı, dikdörtgen kanal için yan yana delik yazısının konusu.

Kare kesim içinde açılmış büyük delik ve çıkarılmış karot silindirleri; arkada havalandırma üniteleri

Delerken çıkan su

Karot ucu suyla soğutulur. Geniş bir delikte bu su, uç betonu geçtiği anda alt tarafa iner. Altta bitmiş tavan, aydınlatma ya da elektrik panosu varsa önce bunlar örtülür, zemin naylonla kapatılır. Delik ağzında suyu toplamak için toplama halkası ve sıvı süpürgesi kullanılır; yine de tamamen kuru bir delme olmadığından alt mahal o sırada boş tutulur.

Şaftta su yalnız bir alt kata değil, şaftın dibine kadar inebilir. Şaftta daha önce döşenmiş kablo ya da kolon varsa bunlar su ve çamura karşı sarılır, alt katlardaki şaft kapakları da kontrol edilir.

Karot parçasını tutmak ve indirmek

Kanal deliğinden çıkan beton silindiri ağırdır. Döşemede parça delik tamamlanırken aşağı düşer; tavana doğru delmede ise ucun içinde kalır ya da bir anda kopar. İki durumda da parçanın nereye gideceği önceden belirlenir.

Aşağıda düşme alanı kapatılır ve o bölgeye kimse girmez. Parçayı tutmak için delik altına destek kurulur ya da parça kopmadan önce askıya alınır. Çıkan parçaların kattan nasıl indirileceği, yük asansörü ve merdiven durumu da keşifte konuşulur.

Perdeden dışarı çıkan egzoz

Egzoz hatları bir perdeyi geçerek binanın dışına ya da bir şafta ulaşır. Bu geçişlerde delik kotu kanalın eğimine göre seçilir ve perdenin dış yüzüne erişim ayrıca konuşulur. Dış yüzde iskele ya da platform yoksa delik içeriden açılır, çıkış tarafında düşecek parça için önlem alınır.

Çatı döşemesinden çıkan kanal

Egzoz ve taze hava kanallarının bir kısmı çatı döşemesini geçip çatıdaki ünitelere bağlanır. Çatı döşemesinin üstünde çoğu zaman su yalıtımı, ısı yalıtımı ve bir koruma tabakası bulunur; delik bu katmanların hepsini geçer, toplam kalınlık paftadaki beton kalınlığından fazla çıkar. Katmanların ne olduğunu delmeden önce çatıyı yapan ekipten öğreniriz, çünkü yalıtım delik kenarında bozulur ve onarımı onların işidir.

Kanal hemen takılmayacaksa delik ağzı geçici olarak kapatılır; aksi hâlde yağmur doğrudan alt kata iner. Delme gününü çatı ekibinin kanal çevresini kapatacağı günlere yakın koymak çatının açık kaldığı süreyi kısaltır.

Kanal ile sprinkler kolonu aynı şaftta

Havalandırma kanalı ile yangın hattı aynı şafttan iniyorsa şaftın içinde iki hattın yeri paftada ayrı gösterilse de sahada kanalın dış ölçüsü ve yalıtım eklenince aradaki pay daralır. Büyük kanal deliği ile küçük kolon deliği birbirine çok yaklaşırsa aradaki beton ince kalır.

Bu durumda iki ekip birlikte şaftın kesitine bakar ve hatların şaft içindeki sırası netleşir. Kanal deliği büyük olduğu için önce kanalın yeri sabitlenir, kolon deliği ona göre yerleşir. Tava ve bara deliklerinin yeri de bu sıraya göre seçilir (kablo tavası ve bara geçişleri). Hatlar tek noktada üst üste gelirse delik çakışması için kurduğumuz sıra uygulanır.

Kanal takıldıktan sonra kalan boşluk

Kanal yerine oturunca delikle arasında bir halka boşluk kalır. Bu boşluk geçişin nerede olduğuna göre kapatılır. Yangın bölmesi olan bir döşeme ya da şaft duvarında kapatma, kanalın cinsine ve projedeki bölme şartına uyan yangın durdurucu bir detayla yapılır; bu kapatmayı da biz yapıyoruz ve malzemeyi kanalın yalıtımlı mı, çıplak sac mı olduğuna bakarak seçiyoruz. Bölme şartı olmayan geçişlerde ses ve koku geçmesin diye boşluk başka bir dolguyla kapatılır.

Ölçüye gelince

Döşeme paftada yazandan kalın çıkabilir; o zaman delik uzar ve süre değişir. Kanal güzergâhının tam üstüne bir kiriş denk gelebilir, şaft duvarı da projedeki yerinden kaymış olabilir. Eleman belirgin biçimde kalınsa delik uzatmayla ilerler; bunun düzeni kalın kesitte beton delme başlığında.

Bina kullanımdaysa kanal yenilemesinde delme bölüm bölüm sıralanır; kullanımdaki binada tesisat yenileme planı bina yönetiminin bölüm takvimine göre kurulur.

Kısa sorular

Kanal ölçüsünü bilmeden keşfe gelir misiniz?

Gelebiliriz. Keşif ücretsizdir; o gün delik yerleri, erişim ve makinenin kurulacağı yüz netleşir. Teklif, kanal ölçüleri elimize geçtiğinde kesinleşir.

Döşemeye üstten mi, alttan mı delinir?

Döşemenin üstüne erişim varsa üstten delinir; makine döşemeye bağlanır, parça aşağı alınır. Üstte bitmiş zemin ya da kullanılan bir mahal varsa delik alttan açılır ve makine destekli kurulur. Hangisinin seçileceğini keşifte iki tarafı görerek belirleriz.

Kanal tavanın hemen altından geçiyor; perde deliği o kadar yukarıda açılabilir mi?

Açılır, ama makine gövdesi delik merkezinin üstünde de yer kaplar. Delik tavana çok yakınsa makine yana çevrilerek ya da kısa bir ayakla kurulur. Bazen kanal kotunu biraz aşağı almak hem delmeyi hem kanal montajını kolaylaştırır; bu payı keşifte yerinde ölçeriz.

Delme sürerken katta başka ekipler çalışabilir mi?

Karot betonu kırmadan kestiği için çevreyi sarsmaz ve aynı katta başka işler sürebilir. Kısıtlanan yer yalnız delik altıdır; alt kattaki elektrik işleri de suya karşı o saatte bekletilir. Toz ve gürültü kırıcıya göre azdır, yan mahalde ince işler sürebilir.

Öne çıkanlar

  • Yuvarlak kanal için tek parça karot
  • Şaft tabanında katlar boyunca aynı eksende delik
  • Yalıtım ve montaj boşluğuna göre delik ölçüsü
  • Karot parçasının tutulması ve indirilmesi

Fiyat teklifi alın

Eskişehir merkez ve ilçelerindeki işiniz için konum ve fotoğraf paylaşın; keşif ücretsiz, ekip sigortalı.